Aşıklar Şelalesi, doğal güzelliğinin yanı sıra, derin ve etkileyici efsaneleriyle de dikkat çekiyor. Bu efsaneler, aşkın gücünü ve fedakarlığını simgeleyen hikayelerle doludur. Aşıkların, engelleri aşarak birbirlerine kavuşma arayışları, insan ruhunun dayanıklılığını ve sevginin kalıcılığını yansıtır. Bu masalsı anlatımlar, bölgeye özgü kültürel mirasın bir parçası olarak, ziyaretçileri hem büyülüyor hem de düşündürüyor.

Aşıklar Şelalesi'nin en bilinen efsanesi, peri padişahının kızı Sümeyra ile Yörük Ali'nin aşkını konu alır. Efsaneye göre, Sümeyra ve Yörük Ali, Nebiler Vadisi'ndeki koca çınarın altında gizlice buluşurlar. Peri padişahı, kızının bir ölümlüye aşık olmasına karşı çıkar ve askerleriyle Yörük Ali'nin peşine düşer. Aşıklar, çınarın yarılıp onları içine almasıyla peri padişahının öfkesinden kurtulur. Sonsuzluğa uzanan bir dönüşüm hikayesinde, aşıklar aşklarının sonsuza kadar sürmesi için tanrıya dua ederler. Tanrı, onları birbirine sarılmış halde akan bir şelaleye dönüştürür. Bu nedenle şelale, Aşıklar Şelalesi olarak anılır. Sümeyra'nın gözyaşlarının döküldüğü yerde oluştuğu söylenen Ağlayan Mağara da bu efsanenin bir parçasıdır. Peri padişahı, kızını sonsuza kadar kaybettiği için bu mağarada gözyaşı döker. Bu efsane, yalnızca bir rivayet olup bilimsel bir temele dayanmamaktadır.